KLIK SAYA SOKONG BLOG

Friday, August 28, 2015

HERBA - LIMAU PURUT (Part 2)

LIMAU PURUT (Citrus hystrix DC) merupakan sejenis tanaman daru kumpulan limau (Citrus) tetapi ia juga dikategorikan sebagai tanaman Herba. Limau purut juga dikenali dengan beberapa nama lain diseluruh dunia seperti Keiffer lime atau Kafir lime dalam bahasa Inggeris. Ia juga dipanggil sebagai Jeruk Purut (Indonesia) dan juga sebagai Bai Makrut (Thailand). Kajian saintis juga mendapati tumbuhan limau purut ialah tanaman saka yang berasal dari Asia. la telah ditanam di Malaysia, Indonesia dan Thailand sejak lama dahulu sehingga sukar di kesan habitat asalnya. Kebanyakan tanaman ini ditanam di persekitaran rumah secara kecil-kecilan untuk kegunaan sendiri. Kegunaan utama limau purut ialah daunnya yang sering digunakan dalam masakan. Daun limau purut menjadi kemestian dalam masakan seperti Asam Pedas, Masak Asam dan beberapa hidangan lain seperti Rendang dan sebagainya. Walau bagaimanapun, buahnya dengan kulit yang berkedut, tebal dan isinya yang tidak berapa berair juga turut digunakan. Penulis pun sentiasa menanam pokok limau purut dalam pasu disekeliling rumah untuk kegunaan sendiri. Limau purut tergolong dalam subgenus Papeda. Oleh itu ia agak berbeza daripada limau jenis lain yang tersohor kerana keenakan buahnya. Nama spesies limau purut ialah hystrix yang bermaksud landak dalam bahasa greek kerana pohonnya yang berduri. Keunikan aroma minyak pati yang disuling daripada daun limau purut adalah disebabkan oleh sebatian yang dikenal pasti sebagai Sitronelal. Kandungan sebatian ini di dalam minyak pati daun limau purut adalah lebih kurang 80%. Sebatian lain yang terdapat dalam minyak pati daun limau purut ialah sitronelol (10%), Nero-I dan Limonena. Komposisi minyak pati daripada kulit buah limau purut pula terdiri daripada Limonena dan B-pinena. Artikel mengenai herba dalam "Anim Agro Technology" kali ini adalah mengenai tanaman limau purut yang juga disambung dalam Part 1 dan Part 3 untuk rujukkan anda.


Aktiviti menyediakan kawasan untuk menanam limau purut sama seperti penanaman buah yang lain. Kawasan tanaman yang dikenal pasti perlu dibersihkan daripada tumbuhan asal bagi mengelakkan kemungkinan jangkitan penyakit akar. Kawasan dibajak piring sedalam 25-30 cm. diikuti dengan bajak putar lebih kurang dua minggu kemudian. Bajak putar menggemburkan tanah melalui pengurangan saiz ketulan tanah dan memusnahkan rumpai. Parit perlu digali di kawasan rendah bagi saliran air yang berlebihan. Saiz lubang tanaman berukuran 0.6 m x 0.6 m x 0.6 m. Baja TSP (Triple Super Phosphate), kapur (kapur magnesium berkisar atau GML) dengan baja organik masing-masing pada kadar  yang sesuai adalah 100 g dalam lubang yang bertindak atau digunakan sebagai baja asas. Kalau menanam dikawasan tanah rendah sebaiknya dibuat batas atau busut agar ia tidak ditenggelami air yang mana limau ini agak sensitif.


Benih Limau Purut merupakan komoditi yang laris dan agak sukar membelinya. Harga limau purut dipasar malam atau pasar tani yang berkualiti juga agak mahal berbanding dengan jenis anak benih buah-buahan lain. Penyediaan bahan tanaman pokok limau purut penting bagi menentukan perolehan hasil daun yang tinggi dan bermutu. Bahan tanaman biasanya disediakan melalui tiga kaedah iaitu biji benih, cantuman dan tut (marcoted). Kebanyakan benih limau purut yang ada dijual dipasaran dari kaedah tut (Sila lihat foto disebelah).  Penyediaan benih tanaman melalui biji benih atau seeara generatif biasanya tidak diamalkan kerana anak benih berkenaan tidak rintang terhadap penyakit limau seperti reput akar Phytophthora, penyakit virus dan jangkitan nematod. Pembiakan dan penyediaan bahan tanaman melalui kaedah tut juga selalunya akan menghasilkan anak semaian yang mempunyai ketahanan yang sama seperti benih tanaman yang disediakan melalui biji benih. Biasanya bahan tanaman disediakan melalui cantuman pucuk atau cantuman mata tunas. Pokok penanti dipilih daripada varieti yang rintang penyakit reput akar, penyakit virus dan cacing nematod. Pokok penanti juga mesti mempunyai daya adaptasi persekitaran yang luas, tahan terhadap kemarau dan mempunyai sistem pengakaran yang kuat dan luas. Varieti pokok penanti yang biasa digunakan termasuk Rough lemon, Cleopatra, Troyer citrange dan Carizzo citrange.


Kawasan semaian perlu digemburkan sedalam 30-40 cm sebelum batas dibina. Jarak di antara batas lebih kurang 0.5-1 m. Baja organik pada kadar 1 kg/m2 digaulkan ke dalam batas semaian. Biji benih daripada pokok penanti disemai di batas semaian yang berukuran 1.5-2 m lebar. Biji ditanam di dalam alur dengan jarak tanaman 1.5 cm x 2.0 cm. Batas semaian perlu disiram mengikut keperluan. Peneduh perlu dibina bagi memberi naungan daripada terik matahari. Anak benih biasanya sedia untuk dipindahkan ke polibeg 3-5 bulan selepas disemai. Pada ketika ini anak semaian telah mencapai ketinggian sekitar 20 cm. Campuran medium untuk polibeg ialah baja organik, sekam atau gambut dan pasir pada kadar 1:1 :1. Benih sedia untuk cantuman apabila garis pusat batang berukuran lebih kurang 1 cm. Anak benih sedia untuk ditanam setelah meneapai ketinggian lebih kurang 60 cm. Pengusaha sering kali tidak menyediakan bahan tanaman sendiri. Sebaliknya bahan tanaman diperoleh dari pusat semaian atau nurseri yang lazimnya mendapat bekalan dari ladang persendirian atau mengimport benih tanaman dari negara jiran. Sekiranya anak benih dibeli dari nurseri, pemilihan yang teliti perlu dilakukan bagi memastikan anak benih yang dibeli berkualiti, tidak dijangkiti penyakit dan eacing nematod serta mempunyai akar serabut yang banyak. 


Menanam limau puurut dikebun secara komersil perlukan persediaan rapi. Kawasan ladang dibersihkan daripada tanaman asal dan sisa baki tanaman asal dimusnahkan. Pelbagai sistem tanaman dan jarak tanaman dapat diamalkan. Antaranya adalah menanam dengan sistem baris berkembar 120 cm di antara pokok dan jarak di antara baris berkembar ialah 6 m. Dengan menggunakan kaedah ini kepadatan tanaman sehektar ialah sebanyak 2,300 pokok. Satu lagi jarak tanaman yang biasa diamalkan ialah 2.4 m di antara pokok dan 3 m di antara baris. Kepadatan tanaman menggunakan jarak tanaman ini ialah 1,380 pokok sehektar. Jarak tanaman kedua ini telah digunakan di salah sebuah ladang limau purut di Jeniang, Kedah (Gambar 2) dan menunjukkan pertumbuhan yang baik kerana pokok mempunyai ruang yang cukup untuk pertumbuhan sisinya. Lubang tanaman yang berukuran 60 cm x 60 cm x 60 cm digali 2 minggu sebelum menanam. Tanah yang digali digaulkan dengan tanah permukaan dan 100 g baja organik. Kapur (GML) dan TSP pada kadar yang sama digaulkan di dalam lubang tanaman sebagai baja asas.  Sebelum menanam, daun dan dahan yang berlebihan perlu dicantas. Pengurangan akar juga dilakukan. Ketika menanam pastikan akar tidak berlipat. Setelah anak pokok ditanam, pengairan secukupnya diberikan. Pengairan adalah kritikal pada peringkat awal pertumbuhan sehingga tanaman berumur lebih 2 tahun. Sistem pengairan menggunakan 'rain-gun' sesuai digunakan sekiranya terdapat sumber air yang mencukupi. Sungkupan berupa jerami atau daun kelapa diberikan selepas menanam. Semasa meletakkan sungkupan, tentukan sungkupan tidak menyentuh anak pokok bagi mengelakkan kerosakan pada perdu pokok. Kawalan rumpai dilakukan mengikut keperluan atau sebelum pemberian baja berikutnya. Penyulaman dilakukan terhadap anak tanaman yang mati atau tidak menunjukkan pertumbuhan yang menggalakkan. Artikel ini bersambunga dengan Part 1, Part 3 dan Part 4. Wasallam!.


LIMAU PURUT...MENGERUTU KULITNYA...
DAUNNYA UNIK... NO '8' BENTUKNYA...
DITANAM SENDIRI...SELALU DIGUNA...
WALAU LIMAU...IA KATEGORI HERBA...

By,
M Anem,
Senior Agronomist,
Precint 11, Putrajaya,
WP, Malaysia.
(19 Ramadan 1436H)

Thursday, August 27, 2015

HERBA - LIMAU PURUT (Part 1)

LIMAU PURUT (Citrus hystrix DC) merupakan sejenis tanaman daru kumpulan limau (Citrus) tetapi ia juga dikategorikan sebagai tanaman Herba. Limau purut juga dikenali dengan beberapa nama lain diseluruh dunia seperti Keiffer lime atau Kafir lime dalam bahasa Inggeris.  Ia juga dipanggil sebagai Jeruk Purut (Indonesia) dan juga sebagai Bai Makrut (Thailand). Kajian saintis juga mendapati tumbuhan limau purut ialah tanaman saka yang berasal dari Asia. la telah ditanam di Malaysia, Indonesia dan Thailand sejak lama dahulu sehingga sukar di kesan habitat asalnya. Kebanyakan tanaman ini ditanam di persekitaran rumah secara kecil-kecilan untuk kegunaan sendiri. Kegunaan utama limau purut ialah daunnya yang sering digunakan dalam masakan. Daun limau purut menjadi kemestian dalam masakan seperti Asam Pedas, Masak Asam dan beberapa hidangan lain seperti Rendang dan sebagainya. Walau bagaimanapun, buahnya dengan kulit yang berkedut, tebal dan isinya yang tidak berapa berair juga turut digunakan. Penulis pun sentiasa menanam pokok limau purut dalam pasu disekeliling rumah untuk kegunaan sendiri. Limau purut tergolong dalam subgenus Papeda. Oleh itu ia agak berbeza daripada limau jenis lain yang tersohor kerana keenakan buahnya. Nama spesies limau purut ialah Citrus hystrix yang bermaksud 'Landak' dalam bahasa Greek kerana batang dan rantingnya yang berduri. Keunikan aroma minyak pati yang disuling daripada daun limau purut adalah disebabkan oleh sebatian yang dikenal pasti sebagai Sitronelal. Kandungan sebatian ini di dalam minyak pati daun limau purut adalah lebih kurang 80%. Sebatian lain yang terdapat dalam minyak pati daun limau purut ialah sitronelol (10%), Nero-I dan Limonena. Komposisi minyak pati daripada kulit buah limau purut pula terdiri daripada limonena dan B-pinena.  Artikel mengenai herba dalam "Anim Agro Technology" kali ini adalah mengenai tanaman limau purut yang juga disambung dalam Part 2 dan Part 3 untuk rujukkan anda.

Pokok limau purut boleh tumbuh dinegara kita dengan subur jika dijaga dengan baik iaitu sehingga 30 m tinggi. Penulis pernah melihat pokok limau purut yang cukup besar tanpa dibuat cantasan di Melaka. Walau bagaimanapun jika dibandingkan dengan spesis limau lain didapati bahawa kadar pertumbuhan limau purut adalah perlahan. Beberapa kaedah seperti dengan pemangkasan yang teratur membolehkan ketinggian pokok limau purut dapat dikawal pada aras yang memudahkan kutipan daun (Sila lihat foto disebelah). Apa yang berlainan mengenai limau purut adalah bentuk daunnya yang unik. Daun limau purut mempunyai bentuk tersendiri dengan tangkai daun (petiole) bersayap yang memberi gambaran dua helai daun yang dicantumkan hujung ke hujung. Bahagian daun ini seakan nombor '8' dan berwarna hijau muda bagi daun dibahagian pucuk dan menjadi hijau gelap apabila ia tua. Bahagian daun adalah yang paling banyak digunakan dalam masakkan terutama daun limau putut segar.Ia boleh juga dikeringkan tetapi kurang sedikit kandungan aromanya.  Kulit buah limau purut berkedut dan isinya mengandungi jus yang sangat sedikit. Pada saya rasa jus perahan limau purut biasanya masam dan pahit. Walau bagaimanapun terdapat juga varieti yang berair dengan jus perahannya berasa manis. Buah limau purut juga sering digunakan dalam perubatan tradisional.


Khasiat dan kegunaan limau purut memang telah lama diketahui oleh masyarakat tempatan. Pastinya daun limau purut banyak digunakan sebagai perasa terutama dalam masakan Ala-Thailand seperti tomyam. Aroma dan rasa yang dikeluarkan oleh daun limau purut memberikan keistimewaan yang tersendiri dan dikatakan tidak dapat digantikan oleh herba jenis lain. Daun yang telah dikeringkan juga digunakan dalam pelbagai ramuan dalam perubatan tradisional dan mempunyai aktiviti antihistamina, antispasmodik, dan hipotensi. Selain itu, daun limau purut juga digunakan sebagai salah satu bahan untuk mandi tersat atau mandi wap. Kajian mutakhir pula menunjukkan bahawa daun limau purut segar berpotensi sebagai sumber yang berkesan sebagai penggalak anti tumor atau pencegah kanser. Secara tradisinya buah limau purut turut digunakan untuk mencuci rambut dengan mencampurkannya bersama bahan lain iaitu beluru atau sintok. Air yang diperah daripada buahnya pula digunakan untuk membunuh pacat selain digunakan untuk mencuci mulut dan dikatakan dapat menguatkan gusi. Air yang diperah daripada buahnya juga dikatakan dapat membantu mengatasi masalah zakar yang lemah apabila dicampurkan dengan lada hitam yang telah ditumbuk dan dijadikan minuman. 


Kulit buah limau purut pula sering digunakan untuk membuat jamu dan digunakan untuk memeram, dan memberikan rasa dan aroma yang tersendiri terhadap masakan berdaging. Minyak pati yang diekstrak melalui proses penyulingan wap menggunakan kulit buah dan daun juga didapati mempunyai aroma yang khusus. Lazimnya apa yabg penulis lihat minyak pati ini banyak digunakan untuk pelbagai kegunaan seperti aromaterapi, nutraseutikal dan produk penjagaan diri. Minyak pati limau purut yang mempunyai sifat-sifat antiseptik, astringen dan antibakteria membolehkannya digunakan dalam produk untuk merawat luka, lebam dan sengatan serangga berbisa. Memang agak sukar untuk mendapatkan minyak pati limau purut ini kerana kandungannya adalah sedikit dan perlukan peralatan dan kemahiran khas untuk mengekstrak. Minyak pati limau purut yang dicampurkan ke dalam minyak urut pula dapat memberikan kesegaran dan merangsang perjalanan darah yang lancar pada kulit. Penggunaannya dalam air mandian terapeutik dan minyak urut juga dapat membersihkan kulit.


Dari segi kesesuaian tanah dan iklim, penulis merujuk beberapa penerbitan. Lazimnya limau purut perlukan keadaan cuaca seperti di Malaysia. Keadaan ini akan membolehkan tanaman limau purut di tanam dikebanyakan kawasan dari kawasan tanah rendah hingga 400 m dari atas laut. Tanaman limau purut memerlukan kawasan lapang yang mendapat cahaya matahari penuh tanpa lindungan. Limau purut dapat tumbuh dengan subur pada suhu 25-30’C. Namun limau purut juga dapat tumbuh dengan subur pada tahap suhu yang lebih tinggi iaitu sehingga 38°C. Tanaman limau purut juga memerlukan 5-6 bulan basah.  Jenis tanah yang sesuai untuk tanaman limau purut ialah tanah 10m dan 10m berpasir dengan peratusan liat 7-27%, debu (silt) 25-50% dan pasir kurang daripada 50%. Jenis-jenis tanah andosol dan latosol sangat sesuai untuk penanaman limau purut. Limau purut dapat tumbuh dengan baik pada pH tanah 5.5-6.5 dan pH optimum 6.0. Kawasan yang sesuai untuk tanaman limau purut juga mesti mempunyai aras air bawah tanah pada kedalaman 150-200 cm. Tanaman limau purut juga memerlukan saliran yang baik dengan aras air sekitar 50 cm dari permukaan tanah pada musim hujan. Pemilihan kawasan penanaman yang sesuai menentukan kejayaan penanaman limau purut secara komersil. Artikel ini bersambung pada Part 2, Part 3 dan Part 4. Wasallam!.


LIMAU PURUT...MENGERUTU KULITNYA...
DAUNNYA UNIK... NO '8' BENTUKNYA...
DITANAM SENDIRI...SELALU DIGUNA...
WALAU LIMAU...IA KATEGORI HERBA...

By,
M Anem,
Senior Agronomist,
Precint 11, Putrajaya,
WP, Malaysia.
(19 Ramadan 1436H)

Wednesday, August 26, 2015

HERBA - HEMPEDU BUMI (Part 3)

HEMPEDU BUMI (Andrographis paniculata) adalah sejenis herba yang kini berpontensi untuk dikomersilkan daripada keluarga Acanthaceae. Penulis dapati antara nama-lain bagi herba ini adalah Hempedu bumi, hempedu tanah, akar cerita, pokok cerita, king of bitter, creat, green chireta (lnggeris), kalmegh (India), Kirta (Sanskrit), Chuan xin lian, Yi jian xi, Lan he lian (China), Sambiloto (Indonesia). Saya ada juga menulis mengenai tumbuhan ini dalam penulis sebelum ini (Sila klik disini) dan (Sila klik disini).  Hempedu bumi merupakan salah satu tanaman yang telah digunakan sejak turun ­temurun oleh penduduk Asia terutamanya di China, India dan gugusan Kepulauan Melayu untuk tujuan sebagai perubatan. Penggunaan tanaman ini dilaporkan secara meluas dalam perubatan tradisional Cina dan Ayurveda. Hempedu bumi ialah herba semusim jenis renek. Batangnya berkayu dan biasanya bergaris pusat 0.5 - 1.0 cm. Hempedu bumi mempunyai banyak cabang dan ketinggiannya boleh meneapai sehingga 90 cm. Batang pokok hempedu bumi berwarna hijau, berbentuk empat segi dan berbuku. Setiap buku mempunyai dua helai daun dan dua dahan. Daunnya tunggal dan bertangkai pendek. Permukaan atas daun biasanya berwarna hijau tua dan permukaan bawah berwarna hijau muda. Bunganya kecil dan berwarna putih keunguan. Buah atau lenggainya pula secara purata berukuran 25 mm panjang dan 3 mm lebar. Pada peringkat awal, lenggai berwarna hijau muda dan apabila matang menjadi coklat muda. Lengai pecah apabila matang dan menyebarkan biji benih di sekitarnya. Purata bilangan biji ialah 9 - 12 bagi setiap lengai dan satu gram biji benih mengandungi 700 - 800 butir. Hempedu bumi mempunyai akar tunjang dan akar serabut. Akar boleh tumbuh sehingga 30 - 40 cm dalam. Artikel dalam "Anim Agro Technology" kali ini akan mempaparkan info terkini mengenai tanaman hempedu bumi untuk rujaukan anda.


Penuaian hasil hempedu bumi dalam keadaan biasa memang boleh dituai apabila mencapai umur 8-10 minggu selepas ditanam di ladang. Penulis dapati daripada beberapa pemerhatian mendapati ia perlu dituai apabila mula menunjukkan tanda-tanda berbunga seperti daun atas yang semakin mengecil dan tirus (Sila lihat foto bunga disebelah). Kutipan semasa pokok mula berbunga memberikan kandungan kimia yang lebih tinggi tetapi penuaian sebelum masa optimum tidak memberikan -candungan kimia yang tinggi. Pengendalian lepas tuai hempedu bumi perlu dilakukan dalam beberapa peringkat seperti proses pengeringan, pengredan dan pembungkusan dan penyimpanan. Pengeringan hempedu bumi boleh dilakukan dengan beberapa kaedah seperti pengeringan udara di kawasan terbuka, di dalam rumah kaca atau rumah plastik, menggunakan ketuhar komersial, dan juga ban pengeringan komersial (Gambar 5). Bagi semua kaedah tersebut sebaiknya suhu pengeringan tidak melebihi 45°C bagi mengelakkan pemusnahan kandungan kimia di dalam produk yang dikeringkan. Pengeringan sehingga 10 - 12% lembapan adalah terbaik bagi menjamin hempedu bumi yang dikeringkan tidak mudah berkulat.


Bagi tujuan kawalan kualiti dan bahan mentah dan menentukan kualiti produk yang telah dikeringkan perlu dijaga agar tidak dicemari oleh bahan yang tidak diingini. Pencemaran kualiti produk yang telah dikeringkan boleh terjadi daripada unsur organik dan bukan organik. Sering juga berlaku pencemaran organik dimana punca pencemaran biasanya terdiri daripada rumpai dan bahan buangan/perkumuhan binatang. Pencemaran organik seperti rumpai boleh bermula semasa mengutip hasil di ladang. Lantaran itu, penggunaan sungkupan plastik boleh membantu mengurangkan pencemaran di peringkat ini. Bahan perkumuhan haiwan pula biasanya didapati semasa proses pengeringan. Oleh itu, tempat pengeringan perlu dipastikan agar tidak dimasuki haiwan belaan atau liar. Sementara itu berlaku juga pencemaran bukan organik seperti kemasukan pasir dan tanah pula merupakan sumber pencemaran bukan organik yang biasa ditemui di dalam produk yang telah dikeringkan. Pencemaran ini boleh terjadi semasa mengutip di ladang ataupun semasa pengeringan. Sehubungan dengan itu, langkah-langkah pencegahan yang sesuai perlu diambil bagi menggelakkan pencemaran ini.


Proses pembungkusan dan penyimpanan perlu dilakukan dengan baik untuk menjamin kualiti. Produk hempedu bumi kering boleh dibungkus menggunakan beg plastik atau bekas yang boleh ditutup rapat agar kedap udara. Produk yang telah dibungkus perlu perlu disimpan di tempat kering dan dingin serta mempunyai aliran udara yang baik untuk jaminan kualiti.  Dari segi Kosting, belum banyak info yang didapati kerana tanaman ini baru sahaja dikomersilkan. Itu pun dilaporkan ramai usahawan yang berhenti menanamnya kerana kurangnya jaminan sistem pemasaran. Daripada beberapa lawatan dan temubual dengan pengusaha di Pulau Pinang, Perak dan Selangor mendapati iaitu jumlah kos pengeluaran tanaman hempedu bumi ialah RM8,260.00 di tanah bris dan RM7,670.00 di tanah aluvium. Pada aras pengeluaran daun kering 1,000-1,500 kg/ha di tanah bris, kos pengeluaran sekilogram ialah RM5.50 - RM8.30. Manakala di tanah aluvium pula, pada aras hasil 500 - 800 kg/ha, kos pengeluaran sekilogram antara RM9.60-RM15.30. Kepada mereka yang ingin menanam hempedu bumi secara komersil perlukan bimbingan daripada pihak tertentu terutamanya jaminan pasaran, harga dan kualiti. Wasallam!.


HEMPEDU BUMI...SEJENIS HERBA...
MUDAH DITANAM... PILIH BENIHNYA...
HASIL DITUAL... KEKILANG PROSESNYA...
PRODUK DIJUAL... PELBAGAI JENAMA...

By,
M Anem,
Senior Agronomist,
Room 405, Hotel Pinetree,
Batu Pahat, Johor,
Malaysia.
(20 Ramadan 1436H)


Tuesday, August 25, 2015

HERBA - HEMPEDU BUMI (Part 2)

HEMPEDU BUMI (Andrographis paniculata) adalah sejenis herba yang kini berpontensi untuk dikomersilkan daripada keluarga Acanthaceae. Penulis dapati antara nama-lain bagi herba ini adalah Hempedu bumi, hempedu tanah, akar cerita, pokok cerita, king of bitter, creat, green chireta (lnggeris), kalmegh (India), Kirta (Sanskrit), Chuan xin lian, Yi jian xi, Lan he lian (China), Sambiloto (Indonesia). Saya ada juga menulis mengenai tumbuhan ini dalam penulis sebelum ini (Sila klik disini) dan (Sila klik disini).  Hempedu bumi merupakan salah satu tanaman yang telah digunakan sejak turun ­temurun oleh penduduk Asia terutamanya di China, India dan gugusan Kepulauan Melayu untuk tujuan sebagai perubatan. Penggunaan tanaman ini dilaporkan secara meluas dalam perubatan tradisional Cina dan Ayurveda. Hempedu bumi ialah herba semusim jenis renek. Batangnya berkayu dan biasanya bergaris pusat 0.5 - 1.0 cm. Hempedu bumi mempunyai banyak cabang dan ketinggiannya boleh meneapai sehingga 90 cm. Batang pokok hempedu bumi berwarna hijau, berbentuk empat segi dan berbuku. Setiap buku mempunyai dua helai daun dan dua dahan. Daunnya tunggal dan bertangkai pendek. Permukaan atas daun biasanya berwarna hijau tua dan permukaan bawah berwarna hijau muda. Bunganya kecil dan berwarna putih keunguan. Buah atau lenggainya pula secara purata berukuran 25 mm panjang dan 3 mm lebar. Pada peringkat awal, lenggai berwarna hijau muda dan apabila matang menjadi eoklat muda. Lengai pecah apabila matang dan menyebarkan biji benih di sekitarnya. Purata bilangan biji ialah 9 - 12 bagi setiap lengai dan satu gram biji benih mengandungi 700 - 800 butir. Hempedu bumi mempunyai akar tunjang dan akar serabut. Akar boleh tumbuh sehingga 30 - 40 cm dalam. Artikel dalam "Anim Agro Technology" kali ini akan mempaparkan info terkini mengenai tanaman hempedu bumi untuk rujaukan anda.


Menanam Hempedu Bumi dilakukan diladang dengan dimana ia ada sistem pengairan lengkap. Apabila penanaman menggunakan sistem pengairan titis dan sungkupan plastik, sistem pengairan titis tersebut perlu dipasang terlebih dahulu sebelum batas disungkup dengan sungkupan plastik. Batas tanaman perlu diberi pengairan ke tahap kapasiti ladang. Sebaiknya lubang tanaman dibuat dengan menggunakan alat yang sesuai pada jarak tanaman 30 cm di antara pokok. Satu batas disyorkan ditanam dalam 2 baris tanaman dengan jarak di antara baris juga 30 cm. Jarak ini akan memberikan populasi tanaman sebanyak 55,555 pokok sehektar. Pada kadar pertumbuhan yang normal, penggunaan anak semaian yang optimum membolehkan anak pokok mengeluarkan eabang baru 2 - 3 minggu selepas menanam. Bunga pula akan mula keluar pada peringkat umur 6 - 8 minggu selepas menanam diikuti dengan pembentukan lenggai 10 minggu selepas menanam.


Pembajaan tanaman ini dengan kadar pembajaan baja organik dan separa organik bagi tanah bris dan aluvium adalah berbeza mengkut jenis tanah. Bagi tanag bris diberikan sebanyak 1.0 mt baja organik sehektar yang ditabur 7 hari sebelum menanam. Sementara itu baja separa organik diberikan sebanyak 500 kg sehektar semasa aktiviti menanam. Tanah alluvium pula perlu dibaja dnegan baja organik sebanyak 10 mt sehektar 7 hari sebelum menanam dan baja separa organik sebanyak 250 kg kg sehektar semasa menanam. Cara membaja organik dimana ia perlu dibubuh tujuh hari sebelum menanam dengan teknik asas menggaulkannya sehingga kedalaman 15 cm daripada permukaan batas. Baja organik lain yang boleh digunakan ialah najis lembu atau kambing. Di tanah bris, najis ayam pada kadar 10 t/ha dapat memberikan pertumbuhan pokok yang subur dan berupaya mengeluarkan hasil yang tinggi. Bagi tujuan pembajaan separa organik sebaiknya diberi satu hari sebelum sungkupan dipasang pada batas tanaman. Baja tersebut perlu digaul ke permukaan batas. Sumber baja separa organik yang boleh digunakan ialah baja Kokei yang berformulasi 10:10:10 (N:P:K). Kadar baja separa organik yang berbeza disyorkan untuk kedua-dua jenis tanah bris (500 kg/ha) dan tanah liat (250 kg/ha) kerana kadar tersebut masing-masing lazimnya memberikan kandungan kimia andrographolid tertinggi di kedua-dua tanah tersebut.


Cara membaja fertigasi untuk tanaman ini berbeza dengan kaedah tadi. Pembajaan berteknologi tinggi seperti fertigasi juga, boleh digunakan untuk membaja tanaman hempedu bumi. Bagi teknik ini, baja larut air diberikan melalui sistem pengairan titis. Pembajaan boleh diberi secara berkala dan teknik ini boleh menjimatkan tenaga pekerja kerana hanya seorang pekerja diperlukan untuk membaja. Jumlah nutrien yang perlu diberikan adalah sama seperti jumlah dalam kaedah manual. Walau bagaimanapun, kos pemasangan serta alat­alat yang berkaitan perlu diambil kira. Hempedu bumi memerlukan air yang mencukupi untuk pertumbuhan yang baik. Kekurangan air pada peringkat pertumbuhan vegetatif akan membantutkan pertumbuhan tanaman. Tanpa air yang cukup, nutrien tidak dapat diserap dengan sempurna dan boleh menyebabkan tanaman berbunga lebih awal dan mengeluarkan hasil yang rendah. Manakala pengairan yang berlebihan pula, akan mendorong berlakunya larut lesap yang tinggi dan menyumbang kepada pembaziran baja terutama di kawasan tanah berpasir. Pada masa sekarang, pengairan boleh dilakukan menggunakan beberapa kaedah bergantung kepada kesesuaian kawasan tanaman. Kaedah pengairan yang boleh digunakan ialah Sistem pengairan Renjis berputar (sprinkler system). Sistem ini sesuai bagi kawasan yang luas. Sistem ini memerlukan sumber air yang banyak serta enjin yang berkuasa tinggi.  Sistem pengairan Alur lebih sesuai bagi kawasan yang rata dan mempunyai sumber air yang banyak dan kadar resapan yang rendah. Sistem ini sesuai diamalkan di kawasan tanah aluvium. Sistem pengairan titis lebih sesuai digunakan apabila sungkupan plastik digunakan dan tidak memerlukan air yang banyak. Penggunaan sistem pengairan titis membolehkan pembajaan dilakukan secara fertigasi. pengairan tembakan hujan (rain gun) ­Sistem pengairan tembakan hujan yang mempunyai konsep yang sama dengan sistem renjis berputar kecuali mempunyai bilangan kepala pemancut yang jauh lebih rendah. Setiap kepala pemancut lazimnya dapat merangkumi keluasan yang lebih besar berbanding dengan sistem renjis berputar. 


Sehingga kini tiada sebarang laporan mengenai masalah serangan perosak dan penyakit yang serius di peringkat ladang. Sungguhpun begitu, beberapa masalah yang dihadapi di peringkat ladang sebenarnya bermula daripada tapak semaian lagi. Jangkitan virus yang kelihatan tidak serius di tapak semaian, akan menyebabkan daun menjadi keretot yang serius di peringkat ladang yang pasti akan menjejaskan hasil dengan ketara. Pencegahan jangkitan virus boleh dilakukan dengan mengawal agen pembawa patogen seperti kutu daun atau benah putih. Biasanya kutu daun atau benah putih tidak berumah pada tanaman hempedu bumi, sebaliknya pada pokok lain seperti pokok kapal terbang dan inai air yang tumbuh di persekitaran kawasan tanaman. Sehubungan dengan itu, pemusnahan perumah di persekitaran kawasan menanam dapat menghindari -nasalah ini. Penggunaan hasilan hempedu bumi untuk kegunaan perubatan tradisional memerlukan produk yang bebas daripada raclm kimia. Oleh yang demikian, penggunaan racun kimia untuk mengawal perosak dan penyakit mesti dielakkan. Pilihan seperti minyak putih, minyak neem dan air bersabun boleh digunakan untuk mengawal serangan perosak dan jangkitan penyakit pada tanaman hempedu bumi. Salah satu perosak yang biasa menyerang anak semaian di peringkat menabur atau mencedung secara makan pucuk muda hempedu bumi ialah siput babi. Perosak ini boleh dikawal dengan menabur garam atau racun siput seperti rnetaldehyde di sekeliling kawasan semaian. Artikel ini bersambung Part 1 dan Part 3. Wasallam!..

HEMPEDU BUMI...SEJENIS HERBA...
MUDAH DITANAM... PILIH BENIHNYA...
HASIL DITUAL... KEKILANG PROSESNYA...
PRODUK DIJUAL... PELBAGAI JENAMA...

By,
M Anem,
Senior Agronomist,
Room 405, Hotel Pinetree,
Batu Pahat, Johor,
Malaysia.
(20 Ramadan 1436H)

Monday, August 24, 2015

HERBA - HEMPEDU BUMI (Part 1)

HEMPEDU BUMI (Andrographis paniculata) adalah sejenis herba yang kini berpontensi untuk dikomersilkan daripada keluarga Acanthaceae. Penulis dapati antara nama-lain bagi herba ini adalah Hempedu bumi, hempedu tanah, akar cerita, pokok cerita, king of bitter, creat, green chireta (lnggeris), kalmegh (India), Kirta (Sanskrit), Chuan xin lian, Yi jian xi, Lan he lian (China), Sambiloto (Indonesia). Saya ada juga menulis mengenai tumbuhan ini dalam penulis sebelum ini (Sila klik disini) dan (Sila klik disini).  Hempedu bumi merupakan salah satu tanaman yang telah digunakan sejak turun ­temurun oleh penduduk Asia terutamanya di China, India dan gugusan Kepulauan Melayu untuk tujuan sebagai perubatan. Penggunaan tanaman ini dilaporkan secara meluas dalam perubatan tradisional Cina dan Ayurveda. Hempedu bumi ialah herba semusim jenis renek. Batangnya berkayu dan biasanya bergaris pusat 0.5 - 1.0 cm. Hempedu bumi mempunyai banyak cabang dan ketinggiannya boleh meneapai sehingga 90 cm. Batang pokok hempedu bumi berwarna hijau, berbentuk empat segi dan berbuku. Setiap buku mempunyai dua helai daun dan dua dahan. Daunnya tunggal dan bertangkai pendek. Permukaan atas daun biasanya berwarna hijau tua dan permukaan bawah berwarna hijau muda. Bunganya kecil dan berwarna putih keunguan. Buah atau lenggainya pula secara purata berukuran 25 mm panjang dan 3 mm lebar. Pada peringkat awal, lenggai berwarna hijau muda dan apabila matang menjadi eoklat muda. Lengai pecah apabila matang dan menyebarkan biji benih di sekitarnya. Purata bilangan biji ialah 9 - 12 bagi setiap lengai dan satu gram biji benih mengandungi 700 - 800 butir. Hempedu bumi mempunyai akar tunjang dan akar serabut. Akar boleh tumbuh sehingga 30 - 40 cm dalam. Artikel dalam "Anim Agro Technology" kali ini akan mempaparkan info terkini mengenai tanaman hempedu bumi untuk rujaukan anda.

Banyak khasiat dan kegunaan tumbuhan hempedu bumi dilaporkan berkesan untuk antiradang, antibakteria, antivirus, melegakan demam dan pencair kahak. la juga boleh juga membantu melawaskan pembuangan air besar, bantu dalam menghapuskan cacing dalam sistem pencernaan, mempercepatkan proses pembekuan darah, membersih dan mengawal kandungan gula di dalam darah. Tumbuhan ini juga dilaporkan berupaya meningkatkan sistem imuniti badan, berupaya merawat gejala yang berkaitan dengan penyakit AIDS dan kanser. Hempedu bumi juga berpotensi untuk penghasilan bahan ubatan seeara komersial bagi rawatan kencing manis dan darah tinggi. Kini telah banyak prosuk herba hempedu bumi atau Sambiloto ini dipasaran dalam bentuk pil, kapsul dan juga cecair (Sila lihat foto disebelah). Ia dijual dalam kategori batan herba tradisional. 

Hempedu Bumi sesuai ditanam di kawasan beriklim sederhana, subtropika dan tropika yang menerima taburan hujan 1,500-2,000 mm/tahun. Tumbuhan ini boleh tumbuh di beberapa kawasan seperti tanah lanar sungai, tanah pasir dan berbukit sehingga 700 m dari aras laut. Bagaimana pun kini telah ramai juga usahawan yang menanam hempedu bumi untuk dijual secara komersil kepada kilang memproses herba hempedu bumi. Proses penyediaan bahan tanaman alazimnya dilakukan dengan melalui biji benih. Menanam benih adalah secara menabur terus biji benih di ladang tidak begitu sesuai disebabkan saiz biji benih yang kecil. Oleh yang demikian, biji benih perlu dieambahkan terlebih dahulu di batas semaian dan dieedung (dialih) ke dalam dulang untuk pembesaran sebelum ditanam di ladang. Biji benih disyorkan ditabur ke dalam dulang semaian stirofom. Anak benih yang telah berumur 2 - 3 minggu selepas bercambah boleh dialih ke dalam dulang cedungan. Anak benih ini dibesarkan selama 3 - 4 minggu di dalam dulang eedungan (dulang stirofom atau plastik hitam), sebelum ditanam di ladang. Oalam keadaan normal, saiz anak benih pada peringkat 3 - 4 minggu boleh mencapai ketinggian 6 - 8 cm. Penggunaan dulang plastik akan memudahkan pengendalian anak benih semasa operasi menanam.

Proses penyediaan kawasan tanaman  dilakukan dimana kawasan tanaman perlu dibajak untuk membaiki struktur tanah serta menghapuskan rumpai. Bajakan pertama juga dibuat untuk menyediakan kawasan tanaman agar sesuai untuk aktiviti mengapur bagi kawasan yang mempunyai pH yang rendah (tanah berasid). Aktiviti pengapuran bagi kawasan tanaman yang nilai pH kurang daripada 5.0 perlu ditingkatkan pH-nya dengan pengapuran. Kadar kapur yang diperlukan untuk meningkatkan satu unit pH ialah 2.0 - 2.5 t/ha kapur magnesium berkisar. Pengapuran perlu dilakukan 30 hari sebelum menanam untuk kesan yang optimum. Kapur perlu ditabur rata di kawasan tanaman bagi menyeragamkan kesannya dan mengelakkan masalah pH yang terlampau tinggi di sesuatu kawasan tertentu. Kawasan penanaman yang telah ditabur kapur perlu dibajak bagi kali kedua untuk memastikan kapur bergaul sebati dengan tanah dan dapat memberi kesan optimum.  

Sistem peparitan yang berkesan amat perlu bagi kawasan yang mempunyai masalah saliran. Parit ladang perlu dibina untuk mengalirkan air yang bertakung ke parit utama. Spesifikasi sistem peparitan bergantung kepada kecuraman tanah dan kadar infiltrasi tanah di kawasan tanaman. Binaan batas tanaman yang sesuai dapat membantu mewujudkan sistem saliran yang berkesan. Ukuran batas tanaman yang disyorkan ialah 1.2 m lebar dari tengah parit ke tengah parit dengan ketinggian 25 - 30 cm. Oimensi ini amat penting terutama bagi tanah bris dan gambut kerana pada masa-masa tertentu, aras air bawah tanahnya adalah tinggi. Sebaiknya dipasang sungkupan dengan plastik silvershine untuk elakan dengan persaingan rumpai terhadap tanaman ini. Rumpai akan menjadi punca kehilangan hasil tanaman yang ketara. Sehubungan dengan itu, penggunaan sungkupan boleh mengelakkan kehilangan hasil disebabkan persaingan rumpai: Antara jenis sungkupan yang boleh digunakan ialah jerami padi, lalang, ataupun plastik. Penggunaan sungkupan plastik juga membolehkan kualiti hasil tuaian dikawal daripada peneemaran organik dan bukan organik. Artikel ini bersambung pada Part 2 dan Part 3. Wasallam!.

HEMPEDU BUMI...SEJENIS HERBA...
MUDAH DITANAM... PILIH BENIHNYA...
HASIL DITUAL... KEKILANG PROSESNYA...
PRODUK DIJUAL... PELBAGAI JENAMA...

By,
M Anem,
Senior Agronomist,
Room 405, Hotel Pinetree,
Batu Pahat, Johor,
Malaysia.
(20 Ramadan 1436H)

Sunday, August 23, 2015

HERBA - KESUM (Part 3)

KESUM (Polygonum minus Huds) merupakan sejenis tanaman herba dalam kategori ulaman yang popular di negara kita sebagai perencah masakan. Nama Lain Kesum adalah seperti Phak phai (Thailand) atau Knotweed (lnggeris) iaitu daripada famili Polygonaceae. Penulis memang amat mengenali daun kesum kerana amar sering menggunakan malahan menanamnya di halaman rumah. Tanaman kesum berasal atau natif dari kawasan Asia Tenggara iaitu daripada Malaysia, Thailand, Vietnam dan Indonesia. la didapati tumbuh liar terutama di kawasan lembap seperti di tepi parit atau dekat dengan sungai dan tasik. la juga didapati hidup dengan subur di kawasan sejuk di tanah tinggi seperti di Cameron Highlands dan Genting Highlands. Daun kesum merupakan komponen yang paling sering digunakan bersama batangnya dalam masakkan. Selain daripada ia mudah didapati disekeliling rumah yang menanam, daun kesum selalu dijual di pasar basah, pasar malam, pasaraya, pasar tani dan kedai runcit dengan harga amat murah. Satu ikat daun kesum di pasar malam Bulit Baru, Melaka hanya dijual RM1.00 yang boleh digunakan untuk beberapa kali masakan terutamanya masakkan asam pedas special Melaka. Bagaimana pun tidak semua orang suka akan daun kesum terutama masyarakat Jawa di sekitar Muar dan Ledang berdasarkan kepada kajian rambang yang penulis jalankan sekitar tahun 2010 bersama Jabatan Pertanian. Artikel subuh 27 Ramadan 2015 ini saya menulis dalam "Anim Agro Technology" artikel ke 4,412 mengenai herba tanaman kesum untuk dijadikan rujukkan. Artikel ini mempunyai beberapa Part iaitu Part 1, Part 2 dan Part 3.


Tanaman kesum lazimnya akan mula menghasilkan hasil utama tanaman kesum   selepas 16-18 minggu ditanam di ladang. Kajian menunjukkan bahawa tanaman kesum boleh mencapai hasil lebih daripada 40 t/ha basah pada peringkat umur ini. Teknik menuai kesum untuk dikeliling rumah mudah dilakukan dengan memotong batangnya menggunakan tangan atau dengan pisau tajam. Bagaimana pun untuk ladang komersil, sebaiknya daun kesum dipotong lebih kurang 10 -15 cm dari aras tanah dengan menggunakan 'shear'. Bagi kawasan yang agak luas yang lebih 1 hektar sebaiknya menggunakan mesin 'sickle bar mower' dan 'reaper binder' boleh digunakan (Sila lihat foto disebelah). Bagaimana pun pengendali mesin mesti cekap dalam meggunakan alat ini agar daun dan batang kesum tidak hancur kerana ia akan menjejaskan kualitinya. Mesin ini mudah dikendalikan dan cepat menuai hasil kesum dalam masa yang cepat dengan kuantiti banyak. Bagaimana pun ia perlu membuat 'sorting' dan grading selepas itu. Penuaian seterusnya bagi tanaman ratun boleh dilakukan setiap 14-16 minggu bergantung kepada keadaan tanaman dan kadar pertumbuhan tanaman itu. Aalan agronomi betul membolehkan hasil ratoon memberikan pulangan signifikan. Lazimnya pemerhatian menunjukkan bahawa penurunan hasil berlaku pada penuaian ketiga dan seterusnya. Oleh itu disyorkan tanaman kesum ditanam semula selepas 3 kali penuaian. Potensi hasil yang diperoleh bagi kesum segar ialah antara 80-100 t/ha setahun. Hasil ini berdasarkan tiga kali penuaian iaitu satu kali hasil utama dan dua kali hasil ratun bagi setiap pusingan tanaman. 

Daun kesum yang dituai boleh dikumpulkan dalam bakul sebelum dibawa ke rumah grading dan pembungkusan. Bagi jualan segar ia akan dibersihkan dahulu dari kekotoran seperti tanah sebelum dihantar kepada pemborong. Jika menjual runcit ia lazimnya akan dikat sebanyak 5-10 batang seikat dan dihantar kepada kedai runcit atau pasar. Perkara yang perlu dilakukan selepas dituai untuk tujuan pemprosesan adalah dimana daun kesum perlu dijemur terlebih dahulu di tempat yang teduh selama sehari bagi mengurangkan lembapan sebanyak 40% sebelum ia disuling. Proses penyulingan bagi kesum mengambil masa lebih kurang 2 jam. Kandungan minyak pati yang diperoleh adalah dalam lingkungan 0.05%. Oleh itu, potensi hasil minyak pati bagi sehektar tanaman kesum ialah 40-50 kg bagi setiap pusingan tanaman (3 kali penuaian). Aktiviti memproses daun kesum untuk diekatrak masih kurang popular di negara kita tetapi ia dilakukan dibeberapa negara jiran sebagai satu industri yang aktif.

Anggaran kos pengeluaran sehektar tanaman kesum adalah perlu diteliti sama ada ia menguntungkan atau tidak. Ini keana penanaman daun kesum dianggap satu hobi sahaja oleh ramai orang kerana ia mudah ditanam, mudah dibeli dan harganya rendah. Kajian penulis mendapati keseluruhan anggaran kos menanam kesum sebanyak RM 11,500 sehektar termasuk permulaan (penyediaan tanah, bahan tanaman), kos penyelenggaraan dan kos harta modal seperti kos sistem pengairan dan alat penyuling. Ia juga termasuk kos bahan tanaman, pembelian baja dan kos upah kerja, terutama untuk penuaian dan penyulingan merupakan komponen kos yang agak tinggi. Bagi harta modal pula, kos alat penyuling dan bangsal mengambil sebahagian besar daripada kos tetap. Daripada kos pengeluaran ini, kos untuk menghasilkan satu kilogram daun kesum basah adalah lebih kurang RM0.10 sekilogram. Kos ini berdasarkan hasil basah sebanyak 80 t/ha dan kos pengeluaran sejumlah RM 11,050/ha, termasuk kos sistem pengairan dan mesin penuai. Kos untuk menghasilkan sekilogram minyak pati pula dianggarkan RM580 sekilogram dimana berdasarkan 40 kg minyak pati sehektar dan jumlah kos keseluruhan RM23,320. Walaupun minyak pati daripada kesum tidak terdapat di pasaran antarabangsa pada masa ini, maklumat yang diperoleh menganggarkan harganya dalam lingkungan US$300/kg. Bagaimana pun kajian  lanjut untuk teknologi ekstrak minyak kesum perlu dilanjutkan. Menjual daun kesum segar amat terhad pasarannya. Wallahualam!.

DAUN KESUM... SEJENIS HERBA...
MUDAH DITANAM..SELALU DIGUNA...
AMBIL KERATAN... BENIH DISEDIA...
DIBERI BAJA... DITUAI SELAMANYA...

By,
M Anem,
Senior Agronomist,
Precint 11, Putrajaya,
Wilayan Perskutuan,
Malaysia.
(27 Ramadan 1436H)

Saturday, August 22, 2015

HERBA - KESUM (Part 2)

KESUM (Polygonum minus Huds) merupakan sejenis tanaman herba dalam kategori ulaman yang popular di negara kita sebagai perencah masakan. Nama Lain Kesum adalah seperti Phak phai (Thailand) atau Knotweed (lnggeris) iaitu daripada famili Polygonaceae. Penulis memang amat mengenali daun kesum kerana amar sering menggunakan malahan menanamnya di halaman rumah. Tanaman kesum berasal atau natif dari kawasan Asia Tenggara iaitu daripada Malaysia, Thailand, Vietnam dan Indonesia. la didapati tumbuh liar terutama di kawasan lembap seperti di tepi parit atau dekat dengan sungai dan tasik. la juga didapati hidup dengan subur di kawasan sejuk di tanah tinggi seperti di Cameron Highlands dan Genting Highlands. Daun kesum merupakan komponen yang paling sering digunakan bersama batangnya dalam masakkan. Selain daripada ia mudah didapati disekeliling rumah yang menanam, daun kesum selalu dijual di pasar basah, pasar malam, pasaraya, pasar tani dan kedai runcit dengan harga amat murah. Satu ikat daun kesum di pasar malam Bulit Baru, Melaka hanya dijual RM1.00 yang boleh digunakan untuk beberapa kali masakan terutamanya masakkan asam pedas special Melaka. Bagaimana pun tidak semua orang suka akan daun kesum terutama masyarakat Jawa di sekitar Muar dan Ledang berdasarkan kepada kajian rambang yang penulis jalankan sekitar tahun 2010 bersama Jabatan Pertanian. Artikel subuh 27 Ramadan 2015 ini saya mampu untuk  terus menulis dalam "Anim Agro Technology" artikel ke 4,412 mengenai herba tanaman kesum untuk dijadikan bahan rujukkan berkualiti dan dipercayai. Artikel ini mempunyai beberapa Part iaitu Part 1, Part 2 dan Part 3.


Kesum mudah dibiakkan melalui keratan batang (Sila lihat foto disebelah). Penulis yang suka menanam mengambil batang sepanjang 15-20 cm yang mengandungi 5 - 7 buku sesuai digunakan sebagai bahan tanaman (benih). Keratan batang terlebih dahulu direndam di dalam air untuk merangsang proses pengakaran. Selepas 3 - 4 hari akar-akar akan tumbuh dan sebaiknya keratan bolehlah ditanam terus ke ladang selepas 7-14 hari direndam. Kajian menunjukkan bahawa kadar yang hidup di ladang boleh mencapai lebih daripada 95%. Keratan yang direndam terlalu lama iaitu jika melebihi 2 minggu tidak sesuai digunakan kerana ia sudah rosak. Penelitian penulis mendapati keratan yang direndam melebihi 2 minggu juga memberi peratusan kematian yang tinggi apabila ditanam di ladang. Kemungkinan besar ini disebabkan oleh kehabisan makanan di dalam batangnya.


Menanam kesum diladang dicadangkan ditanam pada kepadatan lebih kurang 70,000 pokok sehektar. Ini bukan sahaja untuk mendapatkan hasil yang tinggi tetapi juga bagi memudahkan penggunaan jentera. Untuk itu kesum boleh ditanam pada jarak 55 cm di antara baris dan 25 cm di antara pokok dalam baris (Gambar 3) atau boleh menggunakan sistem dua baris (double avenue) dengan jarak tanaman 1.0 m (0.5 m x 0.25 m) (Gambar 4). Penanaman seeloknya dilakukan pada musim hujan. Keperluan air yang mencukupi adalah sangat penting untuk pertumbuhan kesum yang cergas dan hasil yang tinggi. Pengairan adalah kritikal pada bulan pertama selepas dialih ke ladang. la perlu disiram setiap hari sekiranya tiada hujan. Selepas 2 bulan pengairan bolehlah dikurangkan kepada 2-3 hari sekali. Sistem pengairan renjis (sprinkler) adalah sesuai untuk tanaman kesum (Sila lihat foto disebelah)Kawalan rumpai dijalankan dimana sebaiknya selepas penyediaan kawasan tanaman maka racun rumpai jenis pracambah seperti Alachor (Lasso) perlu disembur. Ia bertujuan bagi mencegah benih rumpai yang terdapat di dalam tanah daripada tumbuh. Semburan ini boleh dilakukan sebelum atau selepas kesum ditanam di ladang. la didapati berkesan dalam mengawal percambahan rumpai sehingga 1-11/2bulan. Racun ini didapati tidak memberi apa-apa kesan terhadap tanaman kesum. Penyemburan racun ini bagi kali kedua boleh dilakukan sebelum pertumbuhan pokok kesum menutupi tanah sepenuhnya pada peringkat umur 2-21/2 bulan. Rumpai yang tumbuh selepas ini bolehlah dicabut secara manual, menggunakan racun dengan berhati-hati ataupun menggunakan racun khusus (selective) seperti fluazifop-butyl (Fusilade) bagi rumpai jenis rumput.


Menanam pokok kesum perlukan cara pembajaan yang betul dan tepat. Bagaimana pun berdasarkan kajian yang dijalankan, lazimnya pembajaan diberikan pada kadar 80-100 kg N/ha, 50 kg P/ha dan 70 kg K20/ha atau persamaan baja sebatian NPK (15:15:15) dan urea masing-masing pada kadar 300 kg/ha dan 100 kg/ha adalah disyorkan bagi memperoleh pertumbuhan dan hasil daun yang tinggi. Baja ditabur di antara baris kesum dalam tiga pecahan yang sama, iaitu pada minggu ke-4, ke-8 dan ke-12 selepas ditanam di ladang bagi tanaman utama. Bagi tanaman ratun pula baja ditabur pada minggu pertama, kelima dan kesembilan selepas setiap penuaian pada kadar yang sama. Bagi tanaman dalam pasu atau menggunakan kaedah hidroponik hanya lakukan mengikut SOP yang sesuai. Pengurusan musuh perosak dan penyakit perlu dijalankan walau pun ramai dikalangan penanam kurang memberikan perhatian. Tanaman kesum didapati sekali-sekala diserang oleh Serangga seperti Kutu Thrips dan Aphid yang boleh menyebabkan daun kesum menjadi kecil dan berkerutu. Perosak ini boleh dikawal dengan semburan racun serangga yang bersesuaian seperti dimethoate. Tanaman kesum juga boleh dijangkiti kulat, terutama di batang dan di pangkal pokok. Kawalan boleh dilakukan dengan semburan atau disiram racun kulat jenis kuprum. Bagaimana pun pastikan memetik daun kesun yang tidak ada kesan sisabaki racun dan sebaiknya gunakan kawalan dengan bahan organik Bersambung Part 3 dan sila baca Part 1 sebelumnya. Wasallam!.



DAUN KESUM... SEJENIS HERBA...
MUDAH DITANAM..SELALU DIGUNA...
AMBIL KERATAN... BENIH DISEDIA...
DIBERI BAJA... DITUAI SELAMANYA...

By,
M Anem,
Senior Agronomist,
Precint 11, Putrajaya,
Wilayan Perskutuan,
Malaysia.
(27 Ramadan 1436H)
Posted from Room No. 4, Baan Norn Plearn (Uncle House),
Ngam Mueng Road, Mueng, Chiang Rai, 
Thailand on 21 August 2015  at 12.10 am.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...